Serwis używa plików cookies, których zakres wykorzystania określają ustawienia Twojej przeglądarki. Bez zmiany tych ustawień informacje z plików cookies mogą być wykorzystane w celu personalizacji wyświetlanych reklam. Więcej informacji znajdziesz tutaj.
zamknij

Nieprawdziwe, zmanipulowane lub nierzetelne informacje a naruszenia prawa

Nie każda nieprawdziwa, zmanipulowana lub nierzetelna informacja stanowi naruszenie prawa. Niezależnie czy dotyczy to materiałów prasowych, czy informacji przekazywanych w mediach społecznościowych lub w inny sposób w środkach masowej komunikacji. Natomiast ewentualne naruszenia mogą mieć miejsce w szczególności na gruncie prawa cywilnego i karnego.

W przypadku przepisów prawa cywilnego naturalnym modelem ochrony prawnej jest ten dotyczący ochrony dóbr osobistych. W przypadku osób fizycznych chodzi przede wszystkim o ochronę czci człowieka (godności i dobrego imienia), wizerunku czy twórczości naukowej lub artystycznej. Z podobnego modelu ochrony mogą korzystać też osoby prawne, choć katalog dóbr osobistych nie jest taki sam jak w przypadku osób fizycznych. Niewykluczona jest również ocena tego rodzaju działań jako czynów nieuczciwej konkurencji lub nieuczciwych praktyk rynkowych, o ile przez rozpowszechnianie takich informacji zagrożony lub naruszony został interes prawny innego przedsiębiorcy lub konsumenta.

Do naruszenia dóbr osobistych dojdzie w przypadku gdy działania danej osoby są bezprawne. Jeżeli jakaś informacja rozpowszechniana w Internecie jest nieprawdziwa, zmanipulowana lub nierzetelna, to zasadniczo takie działanie będzie bezprawne, o ile zagraża bądź narusza czyjeś dobra osobiste.

Natomiast w przypadku działalności dziennikarskiej nie jest to tylko i wyłącznie kwestia rozstrzygnięcia, czy dana informacja jest nieprawdziwa lub zmanipulowana. Tutaj należy uwzględnić znacznie szerszy kontekst, to jest ocenę procesu zbierania informacji i przygotowywania materiału prasowego w zakresie dochowania szczególnej staranności i rzetelności działania dziennikarza. Sąd Najwyższy w uchwale z 18 lutego 2005 r. (sygn. III CZP 53/04) wskazał m.in. następujące kryteria:

  • etap zbierania materiałów:
    • status (rodzaj) źródła,
    • rzetelność źródła informacji (dziennikarz nie powinien opierać się na źródle, którego obiektywizm lub wiarygodność budzi wątpliwości),
    • sprawdzenie zgodności z prawdą uzyskanych informacji przez sięgnięcie do wszystkich innych dostępnych źródeł i upewnienie się co do zgodności informacji z innymi znanymi faktami,
    • umożliwienie osobie zainteresowanej ustosunkowania się do uzyskanych informacji.
  • etap wykorzystania materiałów prasowych:
    • wszechstronne, a nie selektywne przekazanie informacji, przedstawienie wszystkich okoliczności,
    • niedziałanie pod z góry założoną tezę,
    • rozważenie powagi zarzutu, znaczenia informacji z punktu widzenia usprawiedliwionego zainteresowania społeczeństwa oraz potrzeby (pilności) publikacji.

Jeżeli okaże się, że dziennikarz nie zachował szczególnej staranności i rzetelności, a rozpowszechnienie określonej informacji stanowi naruszenie prawa, to nie może powoływać się na działanie w obronie społecznie uzasadnionego interesu (art. 41 ustawy prawa prasowego).

Na płaszczyźnie prawa karnego rozpowszechnianie nieprawdziwych, zmanipulowanych lub nierzetelnych informacji można rozpatrywać w kontekście przestępstwa zniesławienia / pomówienia (art. 212 Kodeksu karnego). W tym wypadku chodzi o takie działania, gdzie przypisuje się innej osobie pewne negatywne właściwości, co może prowadzić do jej skompromitowania, poniżenia w ocenie opinii publicznej lub narazić na utratę zaufania potrzebnego dla danego stanowiska, zawodu lub rodzaju działalności.

Przy omawianiu powyższego zagadnienia należy pamiętać, że prasa (redaktor) nie ponosi odpowiedzialności za treść publikacji nadesłanych przez Polską Agencję Prasową oraz za treść komunikatów urzędowych, orzeczeń i ogłoszeń, publikowanych na podstawie przepisów prawa (art. 42 ustawy prawo prasowe).

Niezależnie od oceny prawnej wspomnianych działań, informacje nieprawdziwe, zmanipulowane lub nierzetelne można zgłosić w serwisie obywatelesieci.pl za pomocą formularza Weryfikacja informacji. Takie zgłoszenia zostaną automatycznie opublikowane na podstronie Monitoring sieci.